ทรัพยากรดิน – ทรัพยากรแร่ธาตุ


ทรัพยากรดิน

ดิน คือ สิ่งที่ปกคลุมพื้นผิวโลกอยู่อย่างบางๆ เกิดจากหินเปลือกโลกผุพังสลายตัว ผสมคลุกเคล้าเข้ากับซากอินทรียวัตถุที่เน่าเปื่อย และยังมีน้ำกับอากาศแทรกอยู่ ดินเป็นสิ่งที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาด้วยวิธีการต่างๆ ดินยังมีลักษณะและคุณสมบัติแตกต่างกันไปตามภูมิประเทศ ภูมิอากาศ พืชที่ปกคลุมดิน การกระทำของสิ่งมีชีวิตอื่นๆ นอกจากนี้ดินยังมีลักษณะขึ้นอยู่กับวัตถุต้นกำเนิดดิน และอายุของดินด้วยส่วนประกอบของดิน ดินมีส่วนประกอบที่สำคัญ 4 ส่วน (เหมาะแก่การเพาะปลูก) ดังนี้

ก. สารอนินทรีย์ (45%)

ข. สารอินทรีย์ (5%)

ค. น้ำ (25%)

ง. อากาศ (25%)

การจำแนกประเภทของดิน

กระทรวงเกษตรของสหรัฐอเมริกาได้ทำการจำแนกประเภทของดินขึ้นใน ปี พ.ศ. 2481 เรียกว่าระบบการจำแนกดินแบบประสม (Comprehensive Soil Classification System : CSCS) ในการแบ่งนั้นได้ใช้ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม แร่ธาตุในดิน และการพัฒนาของชั้นดินเป็นหลัก และได้ปรับปรุงใหม่ใน ปี พ.ศ. 2518 โดยแบ่งดินออกเป็นหมู่ใหญ่ๆ 10 อันดับ ซึ่งพบในประเทศไทยดังนี้

  1. ดินเอนติซอล (Entisol) จะพบในบริเวณที่ราบริมแม่น้ำ เป็นดินตะกอนน้ำพาและดินทรายละเอียดจึงเหมาะในการทำการเกษตร เช่น ทำนา ส่วนใหญ่จะพบในบริเวณที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเล ที่ราบลุ่มแม่น้ำทางตะวันออกของภาคใต้ ริมฝั่งแม่น้ำสายใหญ่ๆ ในภาคกลาง ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  2. ดินเวอร์ติซอล (Vertisol) เป็นดินสีดำเหมาะแก่การทำนาพบในบริเวณที่ราบภาคกลาง ที่ราบสูงตอนกลางของประเทศ
  3. ดินอินเซบติซอล (Inceptisol) เป็นดินเหนียวถึงเหนียวจัด เนื้อดินเป็นดินทราย เหมาะแก่การปลูกพืชไร่เท่านั้น โดยสามารถปลูกตามบริเวณที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเล ที่ราบลุ่มน้ำท่วมถึงและที่ดอน โดยจะพบในทุกภาคของประเทศ
  4. ดินอะริดิซอล (Aridisol) เป็นดินที่เกิดในแถบแห้งแล้งหรือค่อนข้างแห้งแล้ง ชั้นบนจะมีอินทรียวัตถุสะสมอยู่น้อยและเป็นชั้นบาง ส่วนดินชั้นรองลงไปอาจมีพวกปูน ยิปซัมและเกลือต่างๆ สะสมอยู่หรือไม่ก็ได้ ดินที่อยู่ในอันดับนี้ไม่มีในประเทศไทย
  5. ดินมอลลิซอล (Mollisol) เป็นดินที่มีอินทรียวัตถุปะปนอยู่ในดินชั้นบนจึงมีสีคล้ำ ดินชนิดนี้ส่วนใหญ่จะเป็นทุ่งหญ้า ซึ่งจะเป็นบริเวณที่มีความชื้นค่อนข้างแห้งแล้ง สามารถปลูกพืช ผักและผลไม้ได้ พบในบริเวณภาคกลางและที่ราบสูงตอนกลางของไทย
  6. ดินสโปโดซอล (Spodosol) เป็นดินทราย พบในบริเวณที่มีความชื้นสูงฝนตกชุก ดินนี้จะมีฮิวมัสและเหล็กอะลูมิเนียมออกไซด์สะสมอยู่มาก จึงทำให้ดินมีคุณภาพต่ำ ไม่เหมาะต่อการทำการเกษตร แต่สามารถปลูกพืชไร่บางชนิดได้ โดยจะพบในบริเวณภาคใต้ ภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  7. ดินอัลฟิซอล (Alfisol) เป็นดินที่มีการสะสมของอะลูมิเนียมและเหล็กในเม็ดดิน ดินจึงไม่สมบูรณ์เหมาะแก่การปลูกพืชไร่ ทำสวนมากกว่าทำนา ส่วนใหญ่จะพบในบริเวณที่ดอน ที่ราบสูง โดยเฉพาะลานตะพักลำน้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลางติดต่อกับภาคตะวันออก
  8. ดินอุลติซอล (Ultisol) เป็นดินที่มีอายุมาก ดินชั้นล่างมีการสะสมอนุภาคของดินเหนียวและธาตุต่างๆที่เป็นด่างต่ำปะปนอยู่ สามารถทำนา ทำไร่และสวนผลไม้ได้ โดยจะพบบริเวณที่ราบค่อนข้างต่ำทั่วทุกภาคของไทย
  9. ดินออกซิซอล (Oxisol) เป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ แต่สามารถปลูกพืชไร่ได้บ้าง เช่น ยางพาราเงาะ เป็นต้น โดยจะพบในบริเวณภาคตะวันออกของไทย
  10. ดินฮิสโตซอล (Histosol) หรือดินพรุ เป็นดินที่มีอินทรียวัตถุสะสมอยู่มาก โดยจะเกิดในบริเวณที่ราบลุ่มที่เป็นบึงหรือแอ่งใหญ่และมักมีน้ำขังตลอดปี ดินชนิดนี้ทำนาได้เฉพาะบริเวณริมแอ่งหรือพรุ โดยจะพบบริเวณภาคใต้ของไทย

ทรัพยากรแร่ธาตุ   

ประเทศไทยมีทรัพยากรแร่ธาตุมากมายหลายชนิดทั้งแร่โลหะ แร่อโลหะ แร่เชื้อเพลิง กัมมันตภาพรังสีและแร่รัตนชาติ มีการขุดขึ้นมาใช้ตั้งแต่โบราณจนถึงปัจจุบัน แร่ธาตุบางชนิดอาจลดน้อยลงไปไม่สามารถขุดขึ้นมาใช้ได้แร่บางชนิดยังมีปริมาณมาก ดังนั้น ควรจะนำขึ้นมาใช้ให้เกิดประโยชน์มากที่สุด คุ้มค่าที่สุดและจะต้องใช้อย่างประหยัด ถ้าเป็นไปได้ควรนำวัสดุอื่นมาใช้ทดแทน เพื่อสงวนแร่ธาตุไว้ใช้ในสิ่งที่จำเป็นต่อไป แร่ที่สำคัญในประเทศไทยแยกตามชนิด ดังนี้

แร่โลหะ (พบในหินแกรนิต)

  1. เหล็ก พบที่จังหวัดลพบุรี
  2. ทองแดง พบที่จังหวัดเลย ขอนแก่น
  3. บอกไซต์ พบที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช
  4. ดีบุก แทนทาลัม พบที่จังหวัดระนอง พังงา ภูเก็ต
  5. ทังสเตน (วุลแฟรม) พบที่จังหวัดเชียงราย นครศรีธรรมราช
  6. ทองคำ พบที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ปราจีนบุรี นราธิวาส
  7. สังกะสี พบที่จังหวัดตาก
  8. ตะกั่ว พบที่จังหวัดกาญจนบุรี
  9. แมงกานีส พบที่จังหวัดชลบุรี นราธิวาส ยะลา เลย

แร่อโลหะ (พบในหินชั้น)

  1. ฟลูออไรต์ พบที่จังหวัดลำพูน ลำปาง ราชบุรี กาญจนบุรี เพชรบุรี สุราษฎร์ธานี
  2. ยิปซัม พบที่จังหวัดพิจิตร สุราษฎร์ธานี นครสวรรค์ ลำปาง
  3. เกลือหิน พบที่จังหวัดมหาสารคาม อุดรธานี นครราชสีมา ชัยภูมิ ยโสธร อุบลราชธานี
  4. เกลือทะเล พบที่จังหวัดสมุทรปราการ สมุทรสาคร สมุทรสงคราม
  5. ดินมาร์ล (ดินสอพอง) พบที่จังหวัดลพบุรี สระบุรี นครสวรรค์
  6. ดินเกาลิน (ดินขาว) พบที่จังหวัดลำปาง
  7. หินอ่อน พบที่จังหวัดสระบุรี สุโขทัย นครนายก กำแพงเพชร
  8. ทรายแก้ว พบที่จังหวัดระยอง
  9. โพแทช พบที่จังหวัดชัยภูมิ นครราชสีมา อุดรธานี หนองคาย สกลนคร

แร่เชื้อเพลิง-กัมมันตภาพรังสี (พบในหินชั้น)

  1. ถ่านหิน พบที่จังหวัดลำพูน ลำปาง กระบี่
  2. น้ำมัน พบที่จังหวัดเชียงใหม่ ขอนแก่น กำแพงเพชร อ่าวไทย
  3. หินน้ำมัน พบที่จังหวัดตาก ลำพูน
  4. แก๊สธรรมชาติ พบที่จังหวัดขอนแก่น อ่าวไทย
  5. ยูเรเนียม พบที่จังหวัดขอนแก่น
  6. ทอเรียม พบที่จังหวัดระนอง พังงา ภูเก็ต

รัตนชาติ (พบในหินบะซอลต์ เป็นหินแกรนิตชนิดหนึ่ง) ได้แก่ พลอย พบที่จังหวัดจันทบุรี ตราด กาญจนบุรี

ใส่ความเห็น

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

สร้างเว็บไซต์หรือบล็อกฟรีที่ WordPress.com.

%d bloggers like this: